De gierzwaluw

DeHortOpJun 20, 2026

Het is geen gier en het is geen zwaluw, maar toch heet hij gierzwaluw!

Ze zijn een vertrouwd beeld en geluid in de zomer, het schreeuwende piepende geluid en de sikkelvormige silhouetten in de lucht. Hij kan ook gierend hard vliegen;  tijdens een gewone vlucht meestal tussen de 60 en 120 kilometer per uur terwijl duikvluchten snelheden kunnen bereiken die een stuk hoger liggen, tot wel 200 km per uur  afhankelijk van wind, hoogte en vluchtstrategie.

De gierzwaluw is een bijzondere en  intrigerende vogel, want gierzwaluwen brengen 24 uur per dag in de lucht door. Ze doen alles in de vlucht. “tot paren aan toe”, alleen eieren leggen en jongen grootbrengen doet de gierzwaluw niet in de lucht, maar het liefst wel op een zo hoog mogelijke plek.

Gierzwaluwen slapen zelfs in de lucht, ook al is nog niet helemaal bekend hoe ze dat doen: “waarschijnlijk zetten ze de helft van hun brein uit en houden ze de andere helft actief zodat ze nergens tegenaan vliegen.”

Alleen tijdens het broedseizoen verlaten gierzwaluwen het luchtruim. Bij gebrek aan rotsen nestelen ze in Nederland vooral in nestkasten of in de kieren en gaten van oude gebouwen. 

De pootjes van deze vogel zijn dan ook nauwelijks zichtbaar. De vogel is aangepast aan een vliegend bestaan; op de grond is onhandig schuifelen de hoogst haalbare prestatie. Dat gier- zwaluwen vanaf de grond niet kunnen opstijgen is echter een misvatting. Als een gierzwaluw per ongeluk op de grond terecht komt, kan het diertje, wel met veel moeite, weer opvliegen. Hier heeft de gierzwaluw wel een vlakke ondergrond voor nodig, zodat hij een stevige aanloop kan nemen.

Ongeveer drie maanden per jaar zijn de gierzwaluwen in Nederland, om vervolgens te vertrekken naar hun wintergebieden in zuidelijk Afrika

Ze komen eind april in ons land aan en vertrekken begin augustus weer naar het zuiden. Dan zijn ze zo’n honderd dagen in ons land geweest.

Het voedsel van gierzwaluwen is aeroplankton (vliegende insecten en zwevende spinnetjes).ze zijn gespecialiseerd in het vangen van insecten in volle vlucht, wel duizenden per dag.

Niet alles wat voorbij komt wordt verorberd. In een fractie van een seconde onderscheiden ze de eetbare zweefvlieg van de met een angel uitgeruste bij.

In het broedseizoen verzamelen de ouders enkele honderden muggen per keer in een voedselbal, die dan aan de jongen wordt gevoerd

Vocht halen ze uit hun voedsel (de insecten). Als het erg warm is willen gierzwaluwen wel eens drinken. Dit doen ze door met open snavel water te scheppen tijdens een lage vlucht over een rustig wateroppervlak.


 



.